DEN HELDER - Dokters hebben hun potjeslatijn. Juristen ook. Zonder Latijn is het zelfs verrekte lastig het recht te doorgronden. Natuurlijk heeft iedereen, net als bij het weer en voetbal, tegenwoordig wel een opvatting over rechtspraak. Totdat je terug moet naar de bronnen. Blijkt het opeens knap ingewikkeld te zijn. Dat roepen vanaf de zijlijn is toch iets anders dan het zoeken van de noodzakelijke nuance.

Dat Latijn hierboven betekent zoiets als 'wees rechtvaardig en geef ieder het zijne'. Wie alleen zijn eigen gelijk wil halen, is niet rechtvaardig. Wie alleen naar maximale winst streeft evenmin. Je moet soms inleveren om een hoger doel te bereiken. En rechtvaardigheid voor allen is een hoger doel dan je eigen genot.

Het is een mooie gedachte die eeuwen daarna verder is uitgewerkt. Want wat is rechtvaardig? Geldt het alleen hier en nu of ook naar de toekomst? Alleen voor mensen of ook voor dieren enzovoorts. Een beetje huiselijke vertaling is de optelsom van 'hou rekening met elkaar' en 'wat gij niet wilt dat u geschiedt, doet dat ook een ander niet', maar met een beetje doordenken weet je al gauw dat die vertaling inderdaad nogal huiselijk is.

Ik spreek een 'dikke' boer en informeer beleefdheidshalve uiteraard naar zijn welstand. Hij glimt erover. Heeft net wederom voor een miljoen aan grond bijgekocht. En ook nog tijd om de hele wereld over te vliegen. Die mooie Latijnse uitdrukking in gedachten vraag ik of er nog een strookje overblijft voor de weidevogels enzo. Dat blijkt teveel gevraagd. Het moet wel een beetje efficiënt. Waarmee hij dus beslist over het hier en nu qua natuur. En voor toekomstige generaties naar ik vrees. Mens of dier maakt dan niet uit.

Mijn lieve opa had een lapje grond en anderhalve fruitboom. Bij de oogst leerde hij me dat je altijd wat laat liggen om, zoals hij dat uitdrukte, de natuur de winter door te helpen.

Ik denk dat de dikke boer meer verstand heeft van het weer en voetballen dan van een oude wijsheid die generatie op generatie is doorgegeven.