Het is even na achten in een rijtjeshuis in Nieuw Den Helder. De televisie staat aan, de bitterballen liggen op tafel en in de groepsapp gaat het al druk over wie er straks wint. Tijdens een WK voetbal verandert het ritme van de stad merkbaar. De terrassen aan de Beatrixstraat lopen vol, de sportkantines in Julianadorp draaien overuren en zelfs wie normaal niet zoveel met voetbal heeft, kijkt toch even mee. Maar de manier waarop inwoners die wedstrijden volgen is de afgelopen jaren flink veranderd: de telefoon ligt voortdurend binnen handbereik, en in de rustige momenten voor het fluitsignaal of laat op de avond na afloop wordt er volop gescrold, gechat en meegespeeld.

Dat tweedeschermgedrag neemt allerlei vormen aan. De een doet mee aan een voorspellingspoule met collega's, de ander speelt online een potje kaarten of zoekt vertier op een site waar net even meer mogelijk is. In dat laatste hoekje duikt geregeld de term casino zonder cruks op. Dat zijn online speelomgevingen die buiten het Nederlandse register vallen waarmee spelers zichzelf kunnen laten blokkeren. Ze opereren vanuit het buitenland, buiten het toezicht dat in Nederland geldt, en trekken bezoekers met ruime bonussen, vlotte uitbetalingen en betaalmogelijkheden met crypto. Voor wie hierin geïnteresseerd raakt tijdens een lange WK-avond, bestaan er Nederlandstalige overzichten die zulke sites vergelijken op bonusvoorwaarden, betaalwijzen en spelaanbod, met daarbij telkens een nuchtere kanttekening over verantwoord spelen.

Tweede scherm hoort er gewoon bij

Wie tegenwoordig een wedstrijd kijkt, heeft zelden alleen oog voor het beeld. De telefoon ligt binnen handbereik en wordt voortdurend gepakt. Even de opstelling checken, een meme doorsturen naar de buurman, reageren in de familiegroepsapp of meedoen aan een poule waar een tientje in de pot zit. Dit zogenoemde tweedeschermgedrag is allang geen uitzondering meer maar de norm geworden.

Onderzoekers volgen dit fenomeen al jaren. Uit een analyse over hoe en waar fans sport volgen blijkt dat de manier waarop mensen naar grote evenementen kijken sterk is veranderd. Niet langer is er één scherm dat de volledige aandacht opeist; de beleving is verspreid over apparaten, apps en kanalen. In Den Helder zie je dat terug bij jong én oud. De tieners in Tuindorp delen clips, terwijl hun ouders meedoen aan de WK-poule van de voetbalvereniging om de hoek.

Van strandstoel tot bank: overal te volgen

Den Helder leent zich uitstekend voor flexibel kijken. Op een warme zomeravond zit half Huisduinen op het strand, terwijl een handvol mensen op de telefoon de stand bijhoudt. Wie met de veerboot naar Texel gaat voor een dagje uit, mist zo geen minuut meer. De wedstrijd reist mee in de broekzak.

Dat past in een bredere ontwikkeling. Volgens analyses over vijf opvallende kijktrends rond het komende WK groeit het mobiel en online volgen van voetbal explosief. Streamen onderweg, korte samenvattingen, livestatistieken en interactieve spelletjes worden een vast onderdeel van de avond. Voor inwoners die niet voor elke wedstrijd thuis kunnen zijn, is dat een uitkomst. De haven, het strand, de camping bij Julianadorp: overal duikt een telefoonscherm op met groen gras erop.

Wat doen inwoners tussen de wedstrijden door?

De wedstrijden zelf duren negentig minuten, maar een WK-avond duurt veel langer. Juist in die randuren ontstaat de behoefte aan vermaak. Sommige inwoners pakken een kaartspel erbij, anderen spelen online tegen vrienden of vreemden. Vooral poker is populair geworden als tijdverdrijf tussen de partijen door, omdat het de spanning van het toernooi op een rustige manier voortzet.

Weer anderen zoeken hun vertier in spelletjes waar geluk een grotere rol speelt. Het hoort bij het bredere beeld van de moderne vrijetijdsbesteding: vermaak dat je oppakt wanneer het uitkomt en weer wegklikt zodra de volgende wedstrijd begint. De drempel is laag en het aanbod is enorm. Dat het allemaal binnen handbereik ligt, maakt het verleidelijk om er net even langer mee bezig te zijn dan de bedoeling was. Daarom benadrukken serieuze overzichten steevast hoe belangrijk het is om grenzen te stellen aan tijd en budget.

Voetbal als sociale lijm in de regio

Wat al die verschillende manieren van kijken verbindt, is het sociale element. Voetbal brengt mensen samen, ook als ze fysiek niet in dezelfde ruimte zitten. De groepsapp van een straatvereniging in Den Helder gonst tijdens een WK net zo hard als de tribune van een echt stadion. Buren die elkaar normaal nauwelijks spreken, sturen ineens spraakberichten vol gejuich.

Die sociale functie van sport is goed gedocumenteerd. Een uitgebreide gids over de voetbalindustrie laat zien hoe diep het spel verweven is met cultuur, economie en gemeenschapsvorming. In een stad als Den Helder, waar de marinegeschiedenis en het buitenleven het straatbeeld bepalen, is een WK een welkome onderbreking die iedereen even op hetzelfde spoor zet. De bakker, de visboer en de medewerker van de bibliotheek hebben opeens hetzelfde gespreksonderwerp.

Bewust genieten van de zomeravonden

Een WK is bij uitstek een periode van plezier, en dat plezier zit vooral in de gedeelde beleving. Of inwoners nu meedoen aan een onschuldige poule, online een potje kaarten of gewoon op de bank de wedstrijd uitzitten met een biertje erbij, het draait om ontspanning. Het tweede scherm voegt daar een laag aan toe, maar het is verstandig om het in verhouding te houden.

Wie merkt dat het online vermaak meer aandacht opeist dan de wedstrijd zelf, doet er goed aan even pas op de plaats te maken. De mooiste herinneringen aan een toernooi ontstaan immers niet achter een schermpje, maar op het strand van Huisduinen of in de overvolle huiskamer waar heel Den Helder tegelijk juicht. Zo blijft de zomer van het voetbal vooral een feest dat de stad samen viert.