Een aantal Nederlandse energiebedrijven en netbeheerders, zoals Alliander, Stedin en Enexis, experimenteren momenteel met blockchain. Ze testen deze technologie om hun certificerings- en traceerprocessen voor groene elektriciteit te moderniseren.

Dit gebeurt terwijl Nederland flink investeert in hernieuwbare energie. Eind 2024 bedroeg de geïnstalleerde zonnecapaciteit al ongeveer 24 GWp en de offshore windenergie ruim 4,7 GW. Tel daar de onshore windenergie bij op, dan komt het totaal uit op 11,7 GW.

Ondertussen laaide de discussie over greenwashing weer op. Greenpeace Nederland en anderen bekritiseerden Europa omdat het aardgas en kernenergie als ‘groen’ bestempelt wanneer aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan. Ook werd gewezen op de risico’s van misleidende claims binnen vrijwillige CO₂-markten.

Om het vertrouwen van consumenten in duurzame energie te behouden, kan de traditionele controle op maand- of jaarbasis plaatsmaken voor een slimme, continue blockchain oplossing die garant staat voor transparantie rond Garanties van Oorsprong (GoO’s). Dit zijn officiële certificaten die bewijzen dat stroom daadwerkelijk afkomstig is van windmolens of zonnepanelen.

Blockchain certificaten brengen realtime transparantie in duurzame energie

Centraal in deze vernieuwing staan tijdgestempelde certificaten die niet langer op maand- of jaarniveau, maar per uur worden geregistreerd. Samenwerkingen met partijen als Eneco, VertiCer en FlexiDAO testen deze blockchain systemen, die de productie en het verbruik live aan elkaar koppelen.

Dit is essentieel voor fluctuerende energiebronnen, zoals zon in Friesland of wind op de Noordzee. Op deze manier ontstaat een betrouwbaar en actueel beeld van duurzame energie.

Nederlandse en Europese pilots, waaronder het Equigy consortium met acht netbeheerders, testen blockchain technologie voor het efficiënter beheren van GoO’s.

Deze certificaten, die bewijzen dat elektriciteit afkomstig is van hernieuwbare bronnen volgens Europese EECS-normen, kunnen in de toekomst als digitale tokens worden uitgegeven, peer-to-peer worden verhandeld en gedecentraliseerd worden geverifieerd. Dit voorkomt dubbelgebruik, fraude en mogelijke fouten.

De opkomst van digitale tokens in de energiesector sluit aan bij de bredere ontwikkeling van crypto- en blockchain technologie wereldwijd. Steeds meer platforms en nieuwssites, zoals Cryptonews, vergelijken en analyseren nieuwe crypto projecten om gebruikers te helpen de markt beter te begrijpen.

Cryptonews vergelijkt de nieuwe cryptomunten om beleggers de kans te geven op het behalen van hoge rendementen, terwijl The Block en Blockchain News actueel nieuws bieden over blockchain innovaties en marktontwikkelingen.

Dat is interessant, want deze blockchain innovaties passen ook binnen een wereldwijde beweging. IBM experimenteert bijvoorbeeld met Hyperledger voor hernieuwbare credits in de VS en Azië, terwijl Siemens Energy in Duitsland pilots uitvoert met schone-energie certificaten.

Toch zijn er uitdagingen: de kosten voor de implementatie zijn hoog, met pilots die tussen de 500.000 en 2 miljoen euro kunnen kosten. Daarnaast vergt de technologie specialistische kennis, zoals programmeren in Solidity en kennis van Hyperledger Fabric of Energy Web Chain. Ook moeten de blockchain oplossingen voldoen aan de Europese Renewable Energy Directive (RED III).

Blockchain maakt het mogelijk om onveranderlijke, openbare en direct verifieerbare certificaten aan te bieden, waardoor het vertrouwen in groene claims sterk toeneemt. Op deze manier kan de verwerkingstijd van GoO’s worden teruggebracht van weken naar uren of zelfs een kwartier, en worden tussenpersonen overbodig, wat de kosten achteraf verlaagt.

Blockchain maakt het Nederlandse energienet betrouwbaarder en toekomstbestendig

Naast certificering zetten netbeheerders zoals Alliander, Enexis, Stedin en TenneT blockchain ook in om gedecentraliseerde energiebronnen te beheren. Het gaat hier om thuisbatterijen en elektrische voertuigen die flexibel worden ingezet om het net te stabiliseren, bijvoorbeeld in Amsterdam en Utrecht.

Blockchain kan, indien ingevoerd, in de toekomst helpen om de congestieproblemen op het Nederlandse elektriciteitsnet te verlichten. Smart contracts zullen dan waarschijnlijk ook het gebruik van stroom buiten piekuren stimuleren, wat vooral belangrijk is in regio’s als Brabant met veel zonne-energie.

VertiCer onderzoekt momenteel de juridische integratie van blockchain certificaten om administratieve lasten te verminderen en de markt transparanter te maken. Ook wordt peer-to-peer handel, waarbij buren stroom rechtstreeks met elkaar kunnen delen, getest en voorbereid om wettelijk verankerd te kunnen worden onder de nieuwe EU-marktregels.

De belangrijkste partijen die blockchain voor groene energie in Nederland aansturen, zijn de netbeheerders Alliander, Stedin, Enexis en TenneT, en de energieleveranciers Eneco, Vandebron en FlexiDAO. Zij doen dit samen met de certificeringsinstantie VertiCer.

Met steun van Europese fondsen en voortdurende technologische innovatie kan Nederland toewerken naar een transparantere en betrouwbaardere energiemarkt. Daarmee sluit deze ontwikkeling naadloos aan op zowel de Europese als de Nederlandse klimaatambities en draagt zij bij aan een energietransitie die wordt versneld door vertrouwen en innovatie.